Μαμά
Η μαμά αρχίζει πριν από τη μνήμη.
Πριν από όλα υπάρχει ένας ήχος. Η καρδιά της. Και μετά η δική σου πρώτη συλλαβή.
Μα.
Δεν έχει συγκεκριμένο νόημα. Είναι άνοιγμα του στόματος, πείνα, φόβος, αναζήτηση σώματος. Είναι κάλεσμα.
Τη μαμά την έχουμε φορτώσει με παγκόσμιες ημέρες, λουλούδια, κάρτες, παστέλ χρώματα, διαφημίσεις ευτυχίας, σαν να προσπαθούμε να σκεπάσουμε το γεγονός ότι πίσω από τη λέξη υπάρχει κάτι πολύ πιο άγριο: εξάρτηση, σώμα, κόπος, ενοχή, τροφή, αϋπνία, φόβος, φροντίδα.
Η μαμά δεν είναι μόνο αυτή που σε γέννησε. Είναι αυτή που σηκώθηκε τα μεσάνυχτα.
Ξανά και ξανά.
Πίσω από τη λέξη μαμά υπάρχει η επίμονη φροντίδα. Και η φροντίδα, όσο κι αν την αποθεώνουμε με γλύκες παραμένει συχνά η πιο αόρατη μορφή εργασίας. Παγκοσμίως εκατομμύρια γυναίκες μένουν εκτός εργασίας εξαιτίας αυτής της φροντίδας. Στην Ελλάδα, οι γυναίκες εξακολουθούν να κουβαλούν δυσανάλογα το βάρος του σπιτιού, των παιδιών, των ηλικιωμένων, των μικρών πραγμάτων που δεν φαίνονται ποτέ ως εργασία αλλά αν δεν γίνουν, απλώς καταρρέει το σύστημα. Αυτό είναι το ζήτημα με τη φροντίδα: όταν δίνεται, μοιάζει φυσική. Όταν δεν δίνεται, όλα παραλύουν.
Η μαμά είναι συχνά το άλλο όνομα αυτής της αόρατης υποδομής για όλους.
Όχι μόνο από επιλογή. Όχι μόνο από αγάπη καθαρή και αστραφτερή. Συχνά από ανάγκη, συνήθεια, ενοχή, κοινωνική εκπαίδευση, από εκείνη την παλιά, κουρασμένη ιδέα ότι μια γυναίκα γίνεται πλήρης μόνο όταν μπορεί να φροντίζει τους πάντες και να μη ζητάει σχεδόν τίποτα. Πολύ βολικό σύστημα. Για όλους εκτός από εκείνη.
Τη μαμά σου.
Τη φωνάζεις στα πέντε, την ξαναφωνάζεις στα σαρανταπέντε, της μιλάς μέσα σου όταν δεν την βλέπεις πια πουθενά, την γεύεσαι στα φαγητά που φτιάχνεις κι εσύ πια. Αν την ακούσεις καθαρά τη λέξη, κουβαλά πάντα το ίδιο ερώτημα:
Είσαι εδώ για μένα;
Γιατί ίσως αυτό να είναι η μαμά, πριν γίνει πρόσωπο, ιστορία, σύγκρουση, τραύμα, απώλεια ή μνήμη: η πρώτη δοκιμή ότι το κάλεσμά σου φτάνει κάπου. Ότι ζητάς και κάποιος ακούει. Ότι πεινάς και κάτι κινείται προς το μέρος σου. Ότι υπάρχεις πριν προλάβεις να αποδείξεις γιατί αξίζεις να υπάρξεις.
Και ίσως γι’ αυτό, όταν η μαμά χαθεί, δεν χάνεται μόνο ένας άνθρωπος.
Χάνεται η πρώτη διεύθυνση του κόσμου.
Ή μένει μέσα σου.
Με άλλο όνομα.
Με άλλη φωνή.
Με τη μορφή φροντίδας που κάποτε θα δώσεις εσύ σε κάποιον άλλον.
Η ζωή δεν μπορεί να νικήσει την απώλεια. Μπορεί να τη μεταβολίσει όμως σε φροντίδα.
Όχι ως εργασία πια, αλλά ως κάτι πιο βαθύ που έχει χαραχτεί μέσα σου από εκείνον τον πρώτο χτύπο της καρδιάς που σε φρόντισε.
Της δικής της καρδιάς.
Χρόνια πολλά, λοιπόν, μαμά, για όλη την άγρια φροντίδα και την γλυκιά τρυφερότητα. Με μια λέξη, για όλη την αγάπη, που την έκανες συνώνυμό σου!
μαμά < μεσν. μάμμα < αρχ. μάμμη >
παιδική λέξη για τη μητέρα, από τον πρώτο σχεδόν βρεφικό ήχο μα-, πριν ακόμη η ανάγκη γίνει κανονική λέξη.
Διαβάστε περισσότερα άρθρα στις Ετυμολογίες
